Перадіндустрыяльная цывілізацыя (канец XV – апошняя чвэрць XVIII стст.) Реферат

Буржуазная рэвалюцыя, якая адбылася ў 1566–1579 гг. у Галандыі, стала першай у свеце паспяховай буржуазнай рэвалюцыяй. У Нідэрландах да гэтага часу ўжо наспелі супярэчнасці паміж дваранствам і буржуазіяй, а таксама паміж заможнымі класамі і працаўнікамі горада і вёскі, класавая барацьба дасягнула тут да к. XVI ст. найбольшай сілы. Акрамя таго, народ краіны пачаў нацыянальна-вызваленчую барацьбу супраць прыгнёту феадальнай Іспаніі, якая да 40% сваіх даходаў атрымлівала за кошт эксплуатацыі Нідэрландаў. Іспанскі кароль Піліп II (1527–1598) увёў у Нідэрландах інквізіцыю і бязлітасна пераследваў ерэтыкоў. Усё гэта выклікала хваляванні ў краіне. У гарадах адбываліся ўзброеныя сутыкненні з іспанскімі салдатамі. У 1566 г. ўспыхнула народнае паўстанне. Гэта і быў пачатак буржуазнай рэвалюцыі ў Нідэрландах. Спробы Піліпа II пакараннямі смерцю і зверствамі спыніць супраціўленне нідэрландскага народа не зламалі яго волю да барацьбы. 

Пасля вызвалення краіны ад іспанскага прыгнёту буржуазная гаспадарка Нідэрландаў стала хутка развівацца. Адкрываліся новыя мануфактуры. Буржуазія ўжо не павінна была аддаваць частку сваіх даходаў феадалам Іспаніі і хутка багацела. Краіна гандлявала амаль з усей Еўропай, яе гандлёвы флот быў больш, чым флаты ўсіх еўрапейскіх краін разам узятыя. Караблі з усіх канцоў свету сыходзіліся ў нідэрландскі порт Амстэрдам, які ўрэшце стаў цэнтрам сусветнага гандлю замест Антвэрпэна.

Развіццё капіталізму з сярэдзіны XIV да апошняй трэці XVIII стст. ажыццяўлялася ў межах мануфактурнай вытворчасці. Як форма арганізацыі вытворчасці мануфактура – гэта кааперацыя, заснаваная на ручной працы.

Ва ўмовах мануфактурнай вытворчасці выкарыстоўваліся тыя ж прылады працы, што і ў рамесным цэху. Аднак у адрозненні ад рамяства, мануфактура ўжо прадугледжвала падзел працы. Спецыялізацыя на асобных аперацыях спрыяла рэзкаму павышэнню прадукцыйнасці працы.

Мануфактура з’яўлялася капіталістычным прадпрыемствам, на якім выкарыстоўвалася наёмная праца. Яна была вольная ад цэхавых абмежаванняў і рэгламентацыі, што ў значнай ступені спрыяла развіццю вытворчасці.

Арганізоўвалі такія прадпрыемствы купцы, цэхавыя майстры, якія разбагацелі, г. зн. асобы, у якіх меліся неабходныя грашовыя сродкі. 

У Заходняй Еўропе існавала на розных этапах тры тыпы мануфактур:

1. Гістарычна першы і самы просты тып – гэта расеяная мануфактура – кааперацыя, заснаваная на падэтальным або пастадыйным падзеле працы. Гэта быў такі тып прадпрыемства, дзе купец-прадпрымальнік выкарыстоўваў працу дробных рамеснікаў-надомнікаў, забяспечваючы іх сыравінай і збываючы вырабленыя імі тавары. Больш за ўсё быў распаўсюджаны ў тэкстыльнай справе.

2. Цэнтралізаваная мануфактура – гэта кааперацыя, якая была заснавана на кааперацыйным падзеле працы. Дадзены тып мануфактуры ўяўляў сабой буйнае капіталістычнае прадпрыемства, у якім былі занятыя дзясяткі, а часам і сотні рабочых. Ён быў распаўсюджаны, перш за ўсё, у такіх галінах вытворчасці, дзе тэхналагічны працэс меркаваў сумесную працу вялікай колькасці рабочых, якія выконвалі розныя аперацыі (горнарудныя, металургічныя, паліграфічныя і інш.). 

Як мы бачым, перадіндустрыяльная эпоха мела вялікае значэнне як для асобна ўзятых краін, такіх як Нідэрланды, Англія, Іспанія, Партугалія, Францыя, так і для ўсёй сусветнай гісторыі ўвогуле. 

Развіццё навукі і тэхнікі робіць магчымымі многія змяненні ў грамадстве, эканоміцы, культуры. Дзякуючы Вялікай навуковай, агульнатэхнічнай рэвалюцыям пачынаюць развівацца многія дакладныя навукі, караблебудаванне, навігацыя, ваенная справа. Гэта ў сваю чаргу дазваляе адкрываць новыя гандлёвыя шляхі, рынкі збыту і нават новыя землі, якія ўвогуле не былі дагэтуль вядомыя еўрапейскаму чалавеку. Пашырэнне вядомых тэрыторый робіць магчымым заваяванне і новых сыравінных ды рэсурсных крыніц, якія значна паляпшаюць механізм вытворчасці. 

Адзначаецца пераход да новага спосабу вытворчасці, рамесныя цэхі змяняюцца мануфактурамі, дзе ў большай меры пачынаюць выкарыстоўвацца тэхнічныя дасягненні, адкрытыя навукай. З’яўляецца наёмная праца, што стварае больш магчымасцей для сацыяльнай мабільнасці і геаграфічнай міграцыі насельніцтва. Саслоўі змяняюцца класамі, чалавек становіча мабільным, свабодным.

Еўрапейскія краіны актыўна захопліваюць нядаўна адкрытыя землі, якія ў выніку становяцца іх калоніямі. Гэтыя працэссы прыводзяць да ўзнікнення каланіяльных імперый і супрацьстаяння паміж імі. 

Вялікую ролю ў дадзеныя часы адыгрываюць буржуазныя рэвалюцыі, якія адна за адной разгараюцца па ўсёй Еўропе. Пачынаючы з буржуазнай рэвалюцыі ў Нідэрландах, якая надала краіне значны эканамічны штуршок і дазволіла выйсці ў лідары сярод іншых еўрапейскіх краін.