Заданне 1. Прывядзіце прыклад тэксту навуковага стылю (у адпаведнасці з вашай спецыяльнасцю). На аснове тэксту вызначце моўныя сродкі навуковага стылю, а таксама яго марфалагічныя і сінтаксічныя асаблівасці.
Заданне 2. Скласці фрагмент тэксту (да 10 сказаў) на тэму, звязаную з Вашай сучаснай ці будучай прафесійнай дзейнасцю. Вызначыць стыль і тып маўлення.
Заданне 3. Запішыце 10 тэрмінаў на беларускай мове па профілю вашай спецыяльнасці. На іх аснове вызначце ўласнабеларускія фанетычныя асаблівасці, а таксама марфалагічнае выражэнне (часціну мовы) кожнага слова.
Заданне 4. З прапанаванымі эканамічнымі тэрмінамі складзіце наступныя віды складаных сказаў: а) складаназлучаны; б) складаназалежны, в) бяззлучнікавы, г) з рознымі відамі сувязі.
Спіс выкарыстанай літаратуры
Заданне 1
Эканамічны строй любой дзяржавы грунтуецца на аб'ектыўных эканамічных законах. Сучасныя дзяржавы ажыццяўляюць кіраванне рынкавай эканомікай з дапамогай дзяржаўнага ладу народнай гаспадаркі, фінансавай падатковай сістэмы, грашова-крэдытнай сістэмы.
Рынкавая эканоміка - гэта эканоміка, заснаваная на адносінах, якія ўзнікаюць пры куплі-продажы тавару на рынку. У рынкавых адносінах удзельнічаюць розныя эканамічныя суб'екты (прадпрымальнікі) і юрыдычныя асобы (гаспадарчыя суб'екты).
Пад рынкам разумеюцца сацыяльна-эканамічныя ўмовы рэалізацыі тавару.
Рынак - гэта сфера праявы эканамічных адносін паміж вытворцамі і спажыўцамі тавараў, паміж коштам і спажывецкай коштам тавараў.
Ва ўмовах рынкавай эканомікі вельмі важна дакладна ведаць эканамічную сутнасць і змест яе катэгорый.
Грошы, выконваючы свае функцыі сродкаў звароту, з'яўляюцца пасрэднікамі паміж актам пакупкі і актам продажу, у гэтай функцыі грошы становяцца капіталам.
Капітал - гэта грошы, пушчаныя ў абарот і якія прыносяць даходы ад гэтага абароту. Абарот грошай - гэта ўкладанне іх у прадпрымальніцтва, перадача ў пазыку, здача ў наём. Такім чынам, грошы ствараюць умовы для з'яўлення фінансаў як самастойнай сферы функцыянавання грашовых адносін.
Фінансы - сістэма грашовых адносін, якія выказваюць фарміраванне і выкарыстанне грашовых фондаў у працэсе іх абароту.
Моўныя сродкі:
1. Шырока ўжываюцца словы з абстрактным значэннем: функцыя, адносiны, строй.
2. Насычанасць тэрмінамі.
3. Выкарыстанне запазычаных і інтэрнацыянальных мадэляў: капiтал, фiнансы.
4. Адсутнасць адзнак, якія носяць эмацыйна-экспрэсіўны характар.
Марфалагічныя асаблівасці
Адцягненасці і абагульненасць навуковага маўлення праяўляюцца ў асаблівасцях функцыянавання разнастайных граматычных, у прыватнасці марфалагічных, адзінак, што выяўляецца ў выбары катэгорый і формаў, а таксама ступені іх частоты ў тэксце. Формы адзіночнага ліку назоўнікаў выкарыстоўваюцца ў значэнні множнага ліку, i наадварот: Фінансы - сістэма грашовых адносін…, Капітал - гэта грошы, пушчаныя ў абарот і якія прыносяць….
Заданне 2
Сутнасць стымулюючай функцыі заключаецца ў тым, што фактычная цана вытворчасці можа спрыяць або, наадварот, супрацьстаяць аб'ёме і тэхнічным узроўні вытворчасці і спажывання прадукту.
Паколькі для кожнага вытворцы выгадна прадаваць сваю прадукцыю па максімальна магчымай цане ў параўнанні з выдаткамі, цана можа стымуляваць: навукова-тэхнічны прагрэс; эканомія энергіі, матэрыяльных і працоўных рэсурсаў; мадэрнізацыя вытворчасці; змяненне структуры вытворчасці і спажывання ў адносінах да канкрэтнага рынку.
Заданне 3
Эканоміка, Бухгалтар, Каштарыс, Арандатар, Цэнаўтварэнне, Ліцэнзія, Аўкцыён, Менеджар, Інвестыцыі, Iнфляцыя.
Эканоміка - назоўнік, неадушаўлённы, жаночы род, 1-е скланенне, адыночны лiк.
Бухгалтар - назоўнік, адушаўлённы, мужыцкi род, 2-е скланенне, адыночны лiк.
Каштарыс - назоўнік, неадушаўлёных, мужыцкi род, 2-е скланенне, адыночны лiк.
Арандатар - назоўнік, адушаўлённы, мужыцкi род, 2-е скланенне, адыночны лiк.
Цэнаўтварэнне - назоўнік, адушаўлённы, сярэднi род, 2-е скланенне, адыночны лiк.
Заданне 4
З прапанаванымі эканамічнымі тэрмінамі складзіце наступныя віды складаных сказаў:
а) складаназлучаны:
Арандатар ўвесь дзень абыходзіў лясныя дагадзіла, але ні адна жывая душа яму не сустрэлася.
Я закахалася не ў Пятровіча, аднак бухгалтар даведаўся пра гэта.
Менеджар быў упэўнены ў сваёй перамозе, але супернік абагнаў яго.
б) складаназалежны:
Я запэўніў сябе, што гэтая інфляцыя першая і апошняя ў маім жыцці.
Дайце такое цэнаўтварэнне, каб сэрца гарэла і не ведала спакою.
Час ішоў павольней, чым расла на Кубе эканоміка.
1. Бадзевіч, З. І. 50 асноуных правілау беларускай пунктуацыі : Дапаможнiк для вучняу старэйшых класау агульнаадукацыйных школ, лiцэяу, гiмназiй. / З.I.Бадзевiч, I.М.Саматыя. - Мн. : Сучаснае слова, 2011. - 217с.
2. Куліковіч, У.І. Новае ў беларускай арфаграфіі : правілы, заданні, тэсты, даведачны матэрыял. / У. І. Куліковіч ; пад рэд. М. Р. Прыгодзіч. - Выд. 2-е, дап. - Мінск : Новое знание, 2010. - 128 с.
3. Сіўковіч, В. М. Беларуская мова ў пытаннях, адказах і практыкаваннях / В. М. Сіўковіч. - Мінск : УніверсалПрэс, 2014. - 560с.
4. Старычонак, В.Д. Беларуская мова:ад А да Я : У дапамогу абiтурыентам i школьнiкам. / В.Дз.Старычонак. - Мн. : Вышэйшая школа, 2012. - 368с.
