Заданне 1. Прааналізуйце ўрывак з “Судзебніка” (1468 г.) і вызначце:
Заданне 2. З прыведзенага раду слоў выпішыце тыя, якія шырока ўжываліся ў канфесійнай літаратуры XV-XVI стст. і сваёй семантыкай былі звязаны са сферай рэлігійнага жыцця чалавека. Асобна ўкажыце стараславянізмы, вызначыўшы іх фанетычныя і словаўтваральныя прыкметы. Запазычанні з якіх яшчэ моў сустрэліся? Прасачыце лёс выпісаных слоў у працэсе моўнай эвалюцыі.
Заданне 3. Зрабіце моўна-стылістычны аналіз наступнага тэксту. Вызначце яго правапісна-граматычныя асаблівасці. У якой меры яны адпавядаюць сучасным арфаргафічным і граматычным нормам? Якія рысы беларускай мовы адлюстраваны ў іх непаслядоўна? Чым абумоўлены разнабой у правапісе і граматыцы? Вызначце лексічныя асаблівасці урыўка (дайце семантычную характарыстыку лексікі, пакажыце сэнсавую дакладнасць словаўжывання, стылістычнае выкарыстанне лексічных адзінак і інш).
Заданне 1. Праналізуйце ўрывак з “Судзебніка” (1468 г.) і вызначце:
1) фанетычныя рысы жывой беларускай мовы, найбольш паслядоўна адлюстраваныя ў помніку:
- поўнагалосее: порожни;
- пачатковыя спалучэнні ро, ло: рокъ;
- гук ч на месцы спалучэнняў *tj, *ktj: заплачено, чого;
- пачатковы о на месцы спалучэння *je: он, околици;
- пачатковы у: укралъ, ухватять…
Заданне 2. З прыведзенага раду слоў выпішыце тыя, якія шырока ўжываліся ў канфесійнай літаратуры XV-XVI стст. і сваёй семантыкай былі звязаны са сферай рэлігійнага жыцця чалавека. Асобна ўкажыце стараславянізмы, вызначыўшы іх фанетычныя і словаўтваральныя прыкметы. Запазычанні з якіх яшчэ моў сустрэліся? Прасачыце лёс выпісаных слоў у працэсе моўнай эвалюцыі.
Библия, правдивый, воспети, господаръ, събирати, блаженный, мнихъ, житие, весело, богъ, благоверие, трапеза, думати, евангелие, ланита, писати, ангелъ, верещати, исповедникъ, дъяболъ, облако, богобоязливый, капище, згинути, последний, архиерей, книга, грешный, игуменъ, идолохваление, храмъ, грамота, година, зверь, мечеть, церковъ, крестити, мудрий, жегнати, человекъ, секта, божъство, боголепно, просити.
Библия, воспети, блаженный, мнихъ, житие, богъ, благоверие, трапеза, евангелие, ланита, ангелъ, исповедникъ, дьяболъ…
Заданне 3. Зрабіце моўна-стылістычны аналіз наступнага тэксту. Вызначце яго правапісна-граматычныя асаблівасці. У якой меры яны адпавядаюць сучасным арфаргафічным і граматычным нормам? Якія рысы беларускай мовы адлюстраваны ў іх непаслядоўна? Чым абумоўлены разнабой у правапісе і граматыцы? Вызначце лексічныя асаблівасці урыўка (дайце семантычную характарыстыку лексікі, пакажыце сэнсавую дакладнасць словаўжывання, стылістычнае выкарыстанне лексічных адзінак і інш).
ЗЬБІРАЙЦЕ НАРОДНЫЕ ПЕСНІ!
Голас чалавечы – гэта вечны інструмэнт, каторым прырода нас надзяліла і каторым мы найлепей і найлягчэй можэм выказываць свае думкі, свае перэжываньня – горэ, радасьць, надзеі, жаданьня і т.д. І кожын народ – ад самаго пачатку свайго жыцьця – заўсягды усё тое, што рабілося ў душы яго, выліваў у песьні. Гэтак песьня станавілася люстрам душы яго, адбівала ў сабе і ўсё жыцьцё народа.
Вось чаму і беларусы цяпер – у часе національнаго адраджэньня, ў часе шырокай культурна-національнай працы – павінны асаблівую увагу зьвярнуць на свае народныя песьні. Гляньмо на адраджэньне іншых народоў: усэды убачым, што народнай песьні вызначэно пачэснае мейсцэ, што над ёй працуюць, да яе зьвертаюцца усе, хто хочэ добра пазнаць свій народ. Напрыклад. У Фінляндіі кожны год нават спраўляюць сьвята песьні.
Перш-на-перш павінны мы сабраць усе свае народные мэлодіі – тые самыя, што пеяліся нашымі бацькамі і дзедамі, і гэтак не даць ім зусім згінуць.
(“Наша ніва”, 1910, №34)
Гэты тэкст публіцыстычнага стылю.
Па-першае, ён адрасаваны шырокаму колу чытачоў.
Па-другое, тэкст выкарыстаны ў газетным артыкуле…
