Паэзiя для дзяцей

На вершах вядомага беларускага паэта А.С. Дзеружынскага (1919-2002) выхавалася не адно пакаленне. Яго паэзія “валодае сілай магічнага ўздзеяння на чытача натуральнасцю выяўлення з’яў прыроды і чалавечага жыцця” [1, с. 299]. Аўтар кніжак вершаў “Цуды ёсць на свеце” (1960), “Дзе жыве зіма” (1962), “Карагод” (1963), “Ляцелі дзве птушкі” (1964), “Яе завуць Каця” (1965) і многіх іншых адкрывае дзецям навакольны свет, у звычайным умее ўбачыць незвычайнае, казачнае. 

Паэт адухаўляе з’явы прыроды, ужывае выразныя, даступныя дзецям метафары, якія ажыўляюць малюнак, узмацняюць эмацыянальнасць гучання.

У манеры мастака гаварыць з дзецьмі адчуваецца несхаваная мяккасць і добразычлівасць. Яго творы гучаць па-народнаму ласкава, паэт часта ўжывае словы з памяншальнымі суфіксамі. Такія словы арганічна ўпісваюцца ў вершы, свараючы эмацыянальную настраёвасць, блізкую пястушкам і забаўлянкам.

Паэт разумее, што дзеці павінны ўмець аналізаваць свае ўчынкі і паводзіны, даваць ім правільную ацэнку, таму ён вядзе з імі адкрытую размову пра хібы ў іх паводзінах і дрэнныя звычкі. Так, трапна высмеяны А. Дзеружынскім абібок і двоечнік Грышка (верш “Зярняты”).

Часам у свае сатырычныя і гумарыстычныя вершы паэт уводзіць казачныя персанажы. Так, у яго вершы “Калабок” дзейнічае герой вядомай аднайменнай народнай казкі. Як і ў казцы, ён заняты адным: коціцца і ўцякае. Толькі ў вершы А. Дзеружынскага герой уцякае не ад бабулі, мядзведзя ці ваўка, а перабягае з аднаго гуртка ў другі (з танцавальнага, авіяцыйнага, шахматнага і драматычнага). У творы аўтар асуджае адну са шкодных праяў у паводзінах дзяцей – павярхоўнасць, легкадумнасць, няздольнасць захапляцца надоўга якой-небудзь справай. Прааналізаваны верш павучальны, але дзякуючы казачным сітуацыям і элементам гульні мараль яго засвойваецца дзецьмі непрыкметна.