Тыпалогія слоўнікаў. Слоўнікавы артыкул, яго структурныя часткі Реферат

Слова, якое тлумачыцца ў слоўніку, называецца рэестравым (загаловачным). Рэестравае слова падаецца ў слоўніках у пачатковай форме: назоўнік – у назоўным склоне адзіночнага ліку, прыметнік, дзеепрыметнік – у назоўным склону адзіночнага ліку мужчынскага роду, дзеяслоў – у неазначальнай форме і г.д. Рэестравае слова разам з усімі звесткамі пра яго ўтварае слоўнікавы артыкул. Такім чынам, слоўнікавы артыкул – гэта загаловачнае слова з усёй прыведзенай да яго інфармацыяй [4, c.7]. 

Слоўнікавы артыкул павінен мець па меншай меры наступныя кампаненты: 

1) загаловачнае слова; 

2) яго фармальныя характарыстыкі (граматычныя, арфаэпічныя, арфаграфічныя і інш.); 

3) яго семантызацыю; 

4) вытрымкі з тэкстаў, што ілюструюць тую або іншую фармальную ці семантычную асаблівасці загаловачнага слова; 

указанні на «суседзяў» загаловачнага слова ў лексічнай сістэме мовы па розных восях семантычнай прасторы мовы; 

5) спасылкі і даведкі рознага характару і прызначэння [2].

Будова слоўнікавага артыкула вызначаецца тыпам слоўніка. Рэестравае слова ў энцыклапедычных слоўніках не мае граматычнай і стылістычнай характарыстыкі, у ім толькі пазначана месца націску, а таксама ўказваецца паходжанне запазычаных тэрмінаў. Рэестравымі словамі ў энцыклапедычных слоўніках з’яўляюцца назоўнікі або словазлучэнні з назоўнікамі; шырока ўключаюцца ў якасці загаловачных слоў уласныя назоўнікі (назвы краін, населеных пунктаў, водных басейнаў, прозвішчы выдатных людзей). Ілюстрацыямі ў слоўніках гэтага тыпу служаць малюнкі, табліцы, дыяграмы, рэпрадукцыі, карты, схемы, фотаздымкі [4, c.8]. 

При напісанні работы былі прапанаваны наступныя вывады.

1. Лексікаграфія – гэта навука аб прынцыпах адбору слоў у слоўніках розных тыпаў, аб структуры слоўнікавага артыкула, сістэме памет, парадку размяшчэння слоў і г.д. 

2. Складанне слоўнікаў выклікаецца рознымі патрэбамі: растлумачыць значэнне слоў, іх ужыванне, паходжанне, правапіс, дапамагчы ў авалодванні замежнай мовай і інш. Таму задачай лексікаграфіі з’яўляецца – сабраць, сістэматызаваць і найбольш поўна і ўсебакова ахарактарызаваць слоўнікавы склад мовы.

3. У мовазнаўстве існуе некалькі дзясяткаў навуковых тыпалогій слоўнікаў, пабудаваных на падставе розных крытэрыяў. Часцей за ўсё падзел слоўнікаў на тыпы адбываецца па розных прыкметах: у залежнасці ад мэты слоўніка, яго памеру, адносін да ядра і перыферыі лексічнай сістэмы, парадку размяшчэння слоў і інш.

4. Слоўнікі істотна адрозніваюцца па аб’ёме, аб’екце фіксацыі, змесце, прызначэнні, спосабах лексікаграфічнай сістэматызацыі матэрыялу. 

5. На сучасным этапе развіцця лінгвістыкі прадставіць усю лексіку мовы з пункту гледжання яе паходжання, структуры, значэння, функцыянавання ў адным слоўніку немагчыма. Таму вучонымі ствараюцца розныя лексікаграфічныя працы, прысвечаныя асобным аспектам апісання моўных адзінак. Тоесныя або падобныя фармальна зместавыя характарыстыкі слоўнікаў з’яўляюцца падставай для групоўкі лексікаграфічных прац па канкрэтных тыпах. Многія вядомыя даследчыкі звязвалі свае прафесійныя інтарэсы з распрацоўкай пэўнай класіфікацыйнай матрыцы, якая б дазволіла тыпалагізаваць той або іншы лінгвістычны слоўнік.