Адкуль мае карані

Прозвішча Кухарэнка адносіцца да вялікай групы прозвішчаў, якія ўтварыліся ад апелятыўнай лексікі (агульных назваў), якая характарызуе асоб паводле іх прафесіі, роду дзейнасці пры дапамозе фарманта -энка (енка, анка), ужыванне якога пашырана на Усходняй Беларусі (тыпу Акуленка, Васіленка, Цярэшчанка, Шаўчэнка). Гэта другі па распаўсюджанасці фармант (пасля -оў, -еў, -ёў). М.В. Бірыла тлумачыць паходжанне прозвішча ад апелятыва кухар ‘повар; той, хто працуе на кухні’. 

Існуе некалькі версій паходжання назвы Стоўпня. Старажылы казалі, что раней зямля, палі, лугі і лясы належалі пану. Сяляне працавалі ў яго на вырубцы лесу, а ў час абеда замест стала выкарыстоўвалі вялікі пень. “Стол з пня” – з гэтага спалучэння і пайшла назва Стоўпня.

Рагачоўскі раён, у якім знаходзіцца аг. Стоўпня, багаты на помнікі хрысціянскай веры на беларускіх землях. Сярод іх – праваслаўная царква Святога Духа ў в. Дварэц, царква Покрыва Прасвятой Багародзіцы ў в. Доўск, драўляная царква Успення Прасвятой Багародзіцы ў в. Гарадзец; каталіцкі касцёл Святога Антонія Падуанскага ў г. Рагачоў. 

Гісторыка-культурную каштоўнасць мае Рагачоўскае гарадзішча, дзе некалі стаяў замак, “Замак каралевы Боны”, з якога можна ўбачыць палі старога маста, старую дарогу, “Востраў кахання” і “Зявакін курган”.

На Рагачоўшчыне нарадзілася шмат знакамітых людзей, якія вызначыліся ў розных напрамках чалавечай дзейнасці. 17 ураджэнцам Рагачоўшчыны прысвоена званне Героя Савецкага Саюза, 2 поўныя кавалеры ордэна Славы. 59 Герояў Савецкага Саюза, поўных кавалераў ордэнаў Славы, якія атрымалі ганаровыя званні ў баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі на тэрыторыі Рагачоўшчыны падчас Вялікай Айчыннай вайны. Героямі Сацыялістычнай працы з’яўляюцца 8 ураджэнцаў Рагачоўшчыны.

У аграгарадку Стоўпня Рагачоўскага раёна размешчана брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан. У часы Вялікай Айчыннай вайны ад Стаўпнянскага сельскага савета на фронт пайшло каля 400 чалавек. Брацкія магілы знаходзяцца ў многіх населеных пунктах Рагачоўшчыны (усяго – 18). Гэта напамінак нашчадкам пра позвіг народа ў барацьбе з нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Раніцай 21 лютага 1944 г. разгарнулася Рагачоўска-Жлобінская аперацыя наступленнем войскаў 3-й арміі з мяжы Шапчыцы (23 кіламетры на паўночны ўсход ад Рагачова) – Гадзілавічы, дзякуючы якой Чырвоная Армія дасягнула баявых поспехаў [8].

Фальклор Рагачоўскага раёна – неад’емная частка вуснай творчасці ўсяго беларускага народа. Матэрыялы, атрыманыя ад інфарматараў з Рагачоўшчыны, папоўнілі склад зборнікаў, якія датычаць Гомельскай вобласці, усёй Беларусі. Фальклор, сабраны даследчыкамі ў 19 – 20 стст., лёг у аснову зборнікаў “Вусная народная творчасць”, кожны том якой прысвечаны пэўнаму фальклорнаму жанру (балады, каляндарна-абрадавыя песні, казкі, прыказкі і прымаўкі, загадкі, замовы, прыкметы і павер’і і інш.

1. Бірыла, М.В. Беларуская антрапанімія. Прозвішчы, утвораныя ад апелятыўнай лексікі / М.В. Бірыла. – Мінск: Навука і тэхніка, 1969. – 508 с.

2. Унбегаун, Б.О. Русские фамилии / Б.О. Унбегаун. – М.: Прогресс, 1989. – 389 с. 

3. Шур, В.В. Беларускія ўласныя імёны. Беларуская антрапаніміка і тапаніміка / В.В. Шур. – Мінск: Мастацкая літаратура, 1989. – 194 с.

4. Усціновіч, А.К. Слоўнік асабовых уласных імён / А.К. Усціновіч. – Мінск: Літаратура і мастацтва, 2011. – 240 с.

5. Рогалев, А.Ф. От Гомеюка до Гомеля. Городская старина в фактах, именах, лицах / А.Ф. Рогалев. – Гомель, 1993. – 216 с.

6. Зямля дзядоў. Так у сваёй знакамітай паэме назваў Рагачоўшчыну Уладзімір Караткевіч // Электронны рэсурс: https://www.sb.by/articles/zyamlya-dzyado-tak-u-svayey-znakam-tay-paeme-nazva-ragacho-shchynu-uladz-m-r-karatkev-ch.html. 

7. Войцік, М. Сакральны сэнс галаўнога ўбору / М.Войцік // Літаратура і мастацтва. – 2016. – № 35. – С. 5

8. Краязнаўчы сайт Гомеля і Гомельшчыны // Электронны рэсурс: http://nashkraj.info/.