Белорусская детская литература

Янка Маўр — вядомы беларускі пісьменнік, заснавальнік новых тэм і жанраў у беларускай дзіцячай літаратуры. Ён адкрываў для юных чытачоў 1920—1950-х гадоў свет невядомых краін, адлюстроўваў барацьбу каланіяльных народаў супраць сацыяльнага прыгнёту і сутнасць гэтага прыгнечання (“Сын вады”, апавяданні “Слёзы Тубі”, “Незвычайная прынада”, “Лацароні” і інш.). Таксама паказваў праявы жыцця, захапленні, мары юнакоў,  дзяцей з замежных краін (аповесць “Сын вады”) і з савецкай дзяржавы (аповесці “Палескія рабінзоны”, “ТВТ”, апавяданні “Бярозавы конь”, “ Падарожжа вакол дома”, “На крызе”, “Шапка” і інш.), ствараў фантастычны свет вандровак, тэхнічных планаў і іх здзяйснення (казка “Вандраванне па зорках”, аповесць “Фантамабіль прафесара Цылякоўскага”) і інш. Творы Я. Маўра пра далёкія краіны назаўсёды замацавалі за ім славу выдатнага майстра прыгодніцкага жанру, яго называюць беларускім Жулем Вернам. Літаратурная спадчына гэтага пісьменніка напоўнена пазнавальным зместам, агульначалавечымі ідэямі дабра і справядлівасді. У гэтым заключаецца іх актуальнасць і для нашага часу.

Я. Маўр займаўся зборам дзіцячых успамінаў пра вайну, якія затым увайшлі ў кнігу “Ніколі не забудзем” (1948) — унікальную дакументальную крыніцу, напісаную сэрцамі і памяццю дзяцей, што адчулі на сабе жах, пакуты і страты ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны. У яе ўвахордзяць апавяданні “Запіска”, Завошта”, “Дом пры дарозе”  «Шчасце», «Бярозавы конь», «Максiмка».

Аповесць “Чалавек ідзе” (1924 год) - першы значны твор Янкі Маўра. У ім выявілася яго ўменне расказаць пра складанае проста і займальна. У сённяшні час, надзвычай напоўнены разнастайнай інфармацыяй, гіпотэзамі, тэорыямі пра паходжанне чалавека і першыя вопыты яго жыцця, гэты твор не страчвае свайго пазнавальнага значэння для маленькіх чытачоў і гарманічна ўпісваецца ў кантэкст той часткі прыгожага пісьменства і анімацыйнага кіно (напрыклад “Кароль Леў” і “Ледніковы перыяд”), якія распавядаюць пра “шлях з цемры” чалавека.

1. Вольскі Артур Віталевіч // Культура Беларусі: энцыклапедыя. - Мн.,2010-   т.2.: Б-Г.-Мн.- 2011. - С. 388.

2. Гурэвіч, Э.С. Янка Маўр / Э.С. Гурэвіч // Гісторыя беларускай літаратуры X X стагоддзя. У 4 т. Т. 2 : 1921—1941. Мінск, 1999. С. 747-770.

3. Гурэвіч, Э.С. Янка Маўр / Э.С. Гурэвіч. Мінск, 1983.

4. Гурэвіч, Э.С. Янка Маўр : нарыс жыцця і творчасці / Э.С. Гурэвіч. Мінск, 2004.

5. Гурэвіч,   Э.С.   Вольскі   А.В.   //Беларуская  дзіцячая літаратура (1917 - 1967). - Мн.: Наука і тэхніка, 1970. -С. 273 - 276, 278, 279,281, 283, 301, 302.

6. Макарэвіч, А.М. Беларуская дзіцячая літаратура ў тэрмінах і паняццях : дапаможнік / А.М. Макарэвіч, В.І. Караткевіч ; пад агульн. рэд. А.М. Макарэвіча. Магілёў, 2014. С. 21—24, 90—91.

7. Маўр, Я. Збор твораў : у 4 т. / Я. Маўр. Мінск, 1975—1976.

8. Смольская, В.У. Янка Маўр / В.У. Смольская // Беларускія лісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. Т. 4. Мінск, 1994. С. 257-262.

9. Чыгрын, І.П. Маўр Янка / І.П. Чыгрын // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. Т. 4. Мінск, 1994. С. 256—257.

10. Яфімава, М.Б. “Дзіцячым пісьменнікам трэба нарадзіцца...” : Я. Маўр / М.Б. Яфімава // Полымя. 2008. № 5. С. 160-164.

11. Яфімава, М.Б. Цэлы свет — дзецям : творчы партрэт Янкі Маўра / М.Б. Яфімава. Мінск, 1983.