ГЛАВА 2. МЕТАДЫЧНЫЯ ПРЫЕМЫ РАЗВIЦЦЯ МАЎЛЕННЯ ПЕРШАКЛАСНIКАЎ
СПIС ЛIТАРАТУРЫ
ГЛАВА 2
МЕТАДЫЧНЫЯ ПРЫЕМЫ РАЗВIЦЦЯ МАЎЛЕННЯ ПЕРШАКЛАСНIКАЎ
2.1 Асноўныя напрамкi ў развiццi маўлення
З самага пачатку навучання грамаце ставіцца важная задача – развіццё вуснага маўлення дзіцяці. Гэта звычайна гаворка або размова па малюнках буквара, адказы вучняў на пытанні настаўніка адным словам ці сказам, складанне сказаў па малюнках і схемах да іх.
Арганізацыя працы па развіцці маўлення вучняў ажыццяўляецца на аснове агульнадыдактычных, прыватнаметадычных і спецыфічных прынцыпаў. Да апошніх адносяцца:
1. Адзінства развіцця маўлення і мыслення.
2. Узаемасувязь у развіцці вуснага і пісьмовага маўлення.
3. Сувязь працы па развіцці маўлення з вывучэннем граматыкі, арфаграфіі, пунктуацыі, беларускай літаратуры і інш.
4. Стылістычная накіраванасць у працы па развіцці маўлення.
5. Прынцып тэкставага навучання[14, c. 68].
Навучанне грамаце пачынаецца з аналізу вуснай мовы. На кожным уроку дзеці вычляняюць з моўнага патоку сказы, дзеляць на словы, у словах вызначаюць склады. У дабукварны перыяд дзеці практычна авалодваюць уменнямі вылучаць сказы і дзяліць сказы на словы. Таму ў букварны перыяд немэтазгодна праводзіць на кожным уроку разгорнутую аналітычную дзейнасць: вылучаць у мове сказы, дзяліць сказы на словы, словы на склады, склады на гукі. Моўным матэрыялам можа быць адразу слова – назва прадмета, які намаляваны ў падручніку; адказ на пытанне настаўніка; слова-адгадка на загадку. Адзначым, што лексічнае значэнне гэтага слова павінна быць сугучна тэме ўрока [10].
Навучэнне гаварэнню як віду маўленчай дзейнасці – гэта ажыццяўленне вуснай формы вербальных зносін. Для працэсу навучання гаварэнню, для яго арганізацыі і кіравання ім прынцыповае значэнне маюць такія катэгорыі зносін, як маўленчая сітуацыя, сацыяльная і камунікатыўная ролі, камунікацыйная агульнасць, від зносін.
Маўленчая сітуацыя разумеецца як тое, што выклікае зносіны, спрыяе і спадарожнічае ці суправаджае іх. Вучэбная маўленчая сітуацыя ствараецца:
1. Белкин, А.С. Основы возрастной педагогики: учеб. пособие для студ. высш. пед. учеб. заведений / А.С. Белкин. – М.: Издательский центр «Академия», 2000. – 192 с.
2. Буйко, С.А. Дыдактычная гульня як сродак развіцця маўлення дзяцей пачатковых класаў на ўроках літаратурнага чытання [Интэрнэт-рэсурс]. – Рэжым доступа:http://ebooks.grsu.by/evrika2012/20-bujko-s-a-dydaktychnaya-gulnya-yak-srodak-razvitstsya-ma-lennya-dzyatsej-pachatkovykh-klasa-na-rokakh-litaraturnaga-chytannya.htm. – Дата доступа: 20.10.2016
3. Буйко, С.А. Развіццё маўлення дзяцей на ўроках навучання грамаце [Интэрнэт-рэсурс]. – Рэжым доступа: http://conf.grsu.by/alternant/2012/04/17/419/. – Дата доступа: 20.10.2016
4. Бязручка, А.Р. Буквар: старонка за старонкай / А.Р. Бязручка. – Мн., 2002. – 184 с.
5. Волков, Б.С. Младший школьник: как помочь ему учиться / Б.С. Волков. – М.: Академический Проект, 2004. – 142 с.
6. Вучэбныя праграмы для агульнаадукацыйных устаноў з беларускай мовай навучання і выхавання. I клас / М-ва адукацыі Рэсп. Беларусь. – Мн.,ААТ «Прамдрук». – 2009. – 138 с.
7. Клышка, А.К. Буквар / А. К. Клышка. – Мінск : Народная асвета,2014. – 184 с.
8. Кравцова, Е.Е. Игра и учение в младшем школьном возрасте / Е.Е. Кравцова // Начальная школа. – 2004. – № 4. – С. 23–26.
9. Кукушкин, В.С. Общие основы педагогики / В.С. Кукушкин. – Ростов н/Д: Издательский центр «МарТ», 2006. – 497 с.
10. Ляшчынская, В.А. Навучанне і выхаванне культуры маўлення на ўроках беларускай мовы / В.А. Ляшчынская // Роднае слова. – 1999. – № 7. – С. 100-103
11. Мухина, В.С. Возрастная психология / В.С. Мухина. – М.: Академия, 1998. – 456 с.
12. Мухина, В. С. Возрастная психология: феноменология развития, детство, отрочество: учебник для студ. вузов / В.С. Мухина. – М.: Академия, 2002. – 329 с.
13. Немов, Р.С. Психология / Р.С. Немов. – М.: Просвещение, 1995. – 496 с.
14. Паўлоўскі, І.І. Моўная адукацыя малодшых школьнікаў: Тэарэтыка-дыдактычнае даследаванне / І.І. Паўлоўскі. – Мінск, 1998. – 282 с.
15. Солахаў, А.В. Займальна ад А да Я / А.В. Солахаў. – Мінск, 2004. – 194 с.
16. Сторажава, Н.А. Мова твая і мая: Вучу дзяцей па-беларуску / Н.А. Сторажава. – Мінск, 1993. – 258 с.
17. Черник, Б.П. Педагогический терминологический словарь / Б.П. Черник. – Новосибирск: Наука. – 2001. – с. 132.
18. Чыгрын, С. Анатоль Клышка: “Я ўзяўся за напісанне беларускага буквара і… перамог”[Интэрнэт-рэсурс]. – Рэжым доступа:http://news.arche.by/by/page/talks/cultura-gutarki/10079. – Дата доступа: 20.10.2016
19. Чырэц, А.А. Разнастайнасть метадаў і прыёмаў работы па развіцці маўлення ў перыяд навучання грамаце[Интэрнэт-рэсурс]. – Рэжым доступа: http://conf.grsu.by/alternant2015/index-66.htm. – Дата доступа: 20.10.2016
20. Чырэц, А.А. Развіццё маўленчай дзейнасці вучняў пачатковых класаў з дапамогай інтэрактыўных метадаў [Интэрнэт-рэсурс]. – Рэжым доступа:. - http://conf.grsu.by/alternant2016. – Дата доступа: 20.10.2016
