1. Метады работы па азнаямленню дашкольнікаў з мастацкай літаратурай
2. Літаратурныя казкі С. Шушкевіча. Таленавітае спалучэнне займальнасці, павучальнасці ў вершах “Хрыпаты пеўнік”, “Свавольнікі”, “Пайшоў коўзацца каток”, “Колькі кіпцікаў у кошкі”
3. Аналіз верша А. Вольскага
Спіс выкарыстанай літаратуры
1. Метады работы па азнаямленню дашкольнікаў з мастацкай літаратурай.
Педагогі павінны знаёміць дзяцей у кожнай узроставай групе з вялікай колькасцю твораў дзіцячай мастацкай літаратуры. Забяспечыць засваенне дашкольнікам зместу твораў, правільнае іх разуменне – важная задача.
Перад заняткамі выхавальнікі рыхтуюць наглядны матэрыял, які мяркуецца выкарыстаць падчас чытання (цацкі, муляжы, карціна, партрэт, наборы кніжак, з ілюстрацыямі для раздачы дзецям).
Але перш чым чытаць дзецям, выхавальнік павінен сам прааналізаваць твор: вызначыць ідэйную накіраванасць апавядання або верша, ўразумець адпаведнасць зместу і формы, вылучыць сюжэтна-лагічныя, сэнсавыя часткі, агульны настрой, зразумець, што хацеў сказаць аўтар у кожнай з іх. Правільна успрынятая задума пісьменніка, мастацкія вобразы дапамогуць выразна прачытаць кнігу.
Дашкольнікаў неабходна падрыхтоўваць да ўспрымання твора. Для гэтага выхавальнік праводзіць розныя гутаркі, у якіх ён звяртаецца да асабістага вопыту кожнага слухача, выклікае ў яго памяці адпаведныя асацыяцыі. У такой гутарцы, якую можна правесці падчас прагулкі, на экскурсіі, дзеці даведаюцца аб фактах, з'явах, падзеях, пакладзеных у аснову сюжэту творы.
На адным занятку чытаецца адзін новы твор і адзін-два з тых, якія дзеці ўжо чулі раней. Шматразовае чытанне твораў абавязковае: дзеці любяць слухаць ужо знаёмыя, ўпадабаныя імі апавяданні, казкі і вершы. Паўтарэнне эмацыйных перажыванняў не збядняе ўспрыманне, але вядзе да лепшага засваення мовы і, такім чынам, да больш глыбокага асэнсавання падзей, учынкаў герояў. Ужо ў малодшым узросце ў дзяцей з'яўляюцца любімыя персанажы, дарагія для іх творы, і таму іх радуе кожная сустрэча з гэтымі персанажамі.
2. Літаратурныя казкі С. Шушкевіча. Таленавітае спалучэнне займальнасці, павучальнасці ў вершах “Хрыпаты пеўнік”, “Свавольнікі”, “Пайшоў коўзацца каток”, “Колькі кіпцікаў у кошкі”.
Творы Шушкевiча прыносяць дзецям радасць, выхоўваюць у iх дабрыню, спагадлiвасць, любоў да роднай зямлi i мовы. З казкi ён пачаў свой шлях да беларускай дзiцячай лiтаратуры.
Зло, недобразычлiвасць, вераломнасць асуджаюцца ў казцы «Пра лiсу-хiтруху i добрых сяброў Мядзведзя, Зайца i Пеўнiка». Гераiня гэтай казкi – лiсiца – страшэнна напалохала зайчыка: абяцала, што зловiць яго i будзе бiць пугаўём, а потым у хамут зайца запражэ ды будзе на iм поле араць. Пажалiўся заяц мядзведзю. Далучыўся да зайца, мядзедзя i певень. Утрох сябры добра правучылi хiтруху: засталася лiса без хваста, аднак звычак сваіх яна не кiнула, бо бядуе: чым цяпер будзе свае сляды замятаць?
Усе лiтаратурныя казкi Шушкевiча традыцыйна звязаны з народнымi. Ва ўсiх казках i многiх вершах яго дзейнiчаюць звяры, птушкi, свойскiя жывёлы. Гэтыя лiтаратурныя героi надзелены рысамi i здольнасцямi людзей. Дзецi мiжволi супастаўляюць паводзiны герояў са сваiмi, робяць адпаведныя вывады, непрыкметна засвойваюць правiлы паводзiн, узаемаадносiн.
У вершы “Колькi кiпцiкаў у кошкi” ёсць элементы гульнi. Дзяўчынка даведалася колькi кiпцiкаў у кошкi, хоць гэта было няпроста, бо Мурка ўпарцiлася. Дзяўчынка даведалася пра колькасць кiпцiкаў ў кошкi па крывавых драпiнках на сваёй руцэ, а iх было 5.
3. Аналіз верша А. Вольскага.
Аpтyp Вoльcкi (Аpтyp Вiтaльeвiч Зэйдэль-Вoльcкi) нapaдзiўcя 23 вepacня 1924 гoдa ў гopaдзe Дзяpжынcкy Мiнcкaй вoблacцi. Мaцi ягo былa apтыcткaй. Бaцькa, Вiтaль Фpыдpыxaвiч Вoльcкi – пaгpaнiчнiк, a пoтым вядoмы бeлapycкi дpaмaтypг, пpaзaiк, вyчoны, aўтap пpacлaўлeнaй кaмeдыi "Нecцepкa", якi пaxoдзiў з iнтэлiгeнтнaй пeцяpбypгcкaй cям'i.
Пepшы лiтapaтypны двop нaдpyкaвaў y 1936 гoдзe. У 1958 гoдзe выйшaў пepшы пaэтычны збopнiк Аpтypa Вoльcкaгa "Вoдблicкi дaлёкix мaякoў" i кнiжкa вepшaў для дзяцeй "Дзeдaў гocць". Ён выcтyпaў i як пepaклaдчык твopaў pycкix, лiтoўcкix, лaтышcкix i ўкpaiнcкix пaэтaў. Адзiн з зacнaвaльнiкaў чacoпica "Вяcёлкa" i cтвapaльнiк пaдpyчнiкa бeлapycкaй мoвы "Бeлapycaчкa". Узнaгapoджaны opдэнaмi "Знaк пaшaны", Айчыннaй вaйны 2-oй cтyпeнi, мeдaлямi, Гaнapoвaй гpaмaтaй Вяpxoўнaгa Сaвeтa БССР, Гpaмaтaй Вяpxoўнaгa Сaвeтa БССР, Гaнapoвaй гpaмaтaй Вяpxoўнaгa Сaвeтa Мaлдaўcкaй ССР.
Найбольш увагі пісьменнік удзяляе юным чытачам. Яго творы памагаюць лепш зразумець дзяцей, глыбей пранікнуць у дзіцячы свет. Творы Артура Вольскага карыстаюцца шырокай папулярнасцю сярод юных чытачоў. Яго дзіцячыя кнігі ў асноўным адрасаваны дашкольнікам і малодшым школьнікам. У творах пісьменніка маленькі чытач знойдзе пэўныя жыццёвыя урокі – урокі чуласці, дабрыні, адкрытасці, дружбы. Урокі любві да роднай зямлі, мовы, да сваёй Бацькаўшчыны.
Адна з выразных тэм у творчасці паэта – тэма Радзімы, Айчыны, Беларусі. Вершы Артура Вольскага "Зубры", "Купалле", "Агні на Дзвіне" - адбітак разваг пра Беларусь, трывогі за яе лёс, сардэчнага, душэўнага болю, якія перадаюцца юнаму чытачу.
1. Гурович, Л.М. Ребенок и книга: Кн. Для воспитателя дет. сада / Л.М. Гурович, В.И. Логинова. – М.: Просвещение, 1992. – 64 с.
2. Карпинская, Н.С. Художественное слово в воспитании детей / Н.С. Карпинская. – М.: Педагогика, 2002. - 400с.
3. Методика развития речи детей дошкольного возраста/ под ред. Л.П. Федоренко, Г.А. Фомичева, В.К. Лотарев, А.П. Николаевича. - М.: Просвещение, 1984. - 240с.
4. Мухина, В.С. Психология дошкольника / В.С. Мухина. – М.: Просвещение, 1975. – 256 с.
5. Смольникова, Н.Г., Ушакова, О. С. Развитие структуры связного высказывания у детей старшего дошкольного возраста // Хрестоматия по теории и методике развития речи детей дошкольного возраста: Учеб. пособие для студ. высш. и сред. пед. учеб. заведений / Сост. М.М. Алексеева, В.И. Яшина. — М.: Издательский центр «Академия», 1999. – С.150-153.
6. Сычова, С.А., Несцяровіч, В.Б. Вучэбна-метадычны комплекс па вучэбнай дысцыпліне “Дзіцячая літаратура” / С.А. Сычова, В.Б. Несцяровіч. – Мінск: БДПУ ім. М. Танка, 2014. – 158 с.
7. Федоренко, Л.П. Методика развития речи детей дошкольного возраста: Пособие для учащихся дошкольных педучилищ / Л.П. Федоренко. - М.: Просвещение, 1977. – 239 с.
8. Флерина, Е.А. Рассказывание в дошкольной практике // Хрестоматия по теории и методике развития речи детей дошкольного возраста: Учеб. пособие для студ. высш. и сред. пед. учеб. заведений / Сост. М.М. Алексеева, В.И. Яшина. — М.: Издательский центр «Акадеия», 1999. – С.189-191.
