УВОДЗІНЫ

Сярод велізарнай разнастайнасці публіцыстычных жанраў інтэрв’ю вылучаецца сваёй актыўнасцю і чашчыннасцю ужывання. У прэсе пачатку ХIХ стагоддзя ўжо з’яўляюцца матэрыялы, аформленыя ў форме пытанняў і адказаў, закладваюцца асноўныя рысы, характарызуючыя інтэрв’ю: вызначаны тыпы пытанняў, формулы ветлівасці, рытарычныя і стылістычныя фігуры і гэтак далей. Інтэрв’ю як жанр зведаў шэраг змяненняў, якія тычацца стылістыкі, тыпалогіі, характару функцыянавання, што ў значнай ступені вызначаецца сацыяльным кантэкстам.

Тлумачэнне тэрміну “інтэрв’ю” змянялася з цягам часу ў залежнасці ад самага развіцця жанру, палітычнай сітуацыі ў краіне і ад многіх іншых лінгвістычных і экстралінгвістычных фактараў. “Агульным месцам” у вызначэнні жанру інтэрв’ю засталося словазлучэнне: гутарка, якая мае грамадскі інтарэс, якая вызначаецца не толькі актуальнасцю або надзённасцю абмяркоўваемага пытання, але і непасрэдным стаўленнем, прамым ці ўскосным, гледача да закрананай праблемы.

У працэсе развіцця публіцыстыкі таксама развіваўся і жанр інтэрв’ю. У Стагоддзе высокіх тэхналогій ён перамясціўся са старонак газет у памяшканні тэлестудый [18, c.23]. Трэба сказаць, што ў сувязі з гэтым пераходам жанр перажыў значнае ўскладненне. Гэта тлумачыцца тым, што ў фармаце тэлебачання немагчыма абсалютна дакладна запланаваць інтэрв’ю і загадзя ліквідаваць усе “вострыя вуглы”. Па гэтай прычыне журналіст, які праводзіць інтэрв’ю, павінен быць сапраўдным прафесіяналам.

Як і любы іншы жанр, тэлевізійнае інтэрв’ю мае свае спецыфічныя асаблівасці. Яны звязаны не толькі з фарматам і месцам правядзення, але таксама датычацца мовы і стылістыкі, з дапамогай якіх ажыццяўляецца працэс камунікацыі. На сённяшні дзень не існуе даследаванняў, прысвечаных моўна-стылістычнаму аспекту інтэрв’ю, якія адбываюцца ў рамках беларускага тэлебачання. Гэтым і тлумачыцца актуальнасць нашага даследавання.

Аб’ект даследавання — жанр інтэрв’ю ў беларускіх тэлеперадачах.

Прадмет даследавання — функцыянаванне моўна-стылістычнага аспекту ў жанры інтэрв’ю ў беларускіх тэлеперадачах.

Мэта нашага даследавання — вывучыць моўна-стылістычны аспект жанру інтэрв’ю ў беларускіх тэлеперадачах.

На падставе пастаўленай мэты вылучым наступныя задачы даследавання:

РАЗДЗЕЛ 1. ТЭАРЭТЫЧНЫЯ АСПЕКТЫ ВЫВУЧЭННЯ ІНТЭРВ’Ю НА ТЭЛЕБАЧАННІ

1.1 Сутнасць інтэрв’ю на тэлебачанні

Перш за ўсё, хацелася б разабрацца, што наогул уяўляе сабой інтэрв’ю на тэлебачанні. Е.І.Галанова вызначае інтэрв’ю як “жанр свабоднай гутаркі журналіста з пэўнай асобай або групай асоб, тэма якой ўяўляе грамадскі інтарэс і прызначаецца для мас-медыя”. Прасцей кажучы, інтэрв’ю на тэлебачанні — гэта гутарка перад мікрафонам інтэрв’юера з госцем, запрошаным у студыю. У інтэрв’ю могуць прымаць удзел 2-3 асобы. Тэлевізійнае інтэрв’ю ўзбагаціла жанр інтэрв’ю істотнай якасцю — відовішчнасцю. Крыніцай інфармацыі становіцца не проста маўленне, якое з усім багаццем яго рыторыкі, інтанацыйнай, эмацыйнай афарбоўкі, як на радыё, але і міміка, жэсты, паводзіны суразмоўцаў, а нярэдка і навакольнае іх асяроддзе. Менавіта відовішчнасцю тлумачыцца асаблівая дакладнасць, і, такім чынам, шырокае распаўсюджванне жанру інтэрв’ю ў тэлепраграмах [5, c.188].

Разгледзім некаторыя адрозненні эфірнага інтэрв’ю ад друкаванага. У эфіры, напрыклад, журналіст вымушаны ігнараваць некаторыя нормы зносін. Яму нярэдка даводзіцца перабіваць свайго суразмоўцу, каб не страціць тэмп гутаркі ці не перавысіць норму адведзенага часу. У дадатак да гэтага, у журналіста няма ніякай магчымасці што-небудзь падрэдагаваць, выправіць, дачакацца пацверджання інфармацыі з іншых крыніц, нарэшце, зрабіць паўзу, падумаць, дапрацаваць арыгінал ў індывідуальным парадку або ў сумеснай творчасці з суразмоўцам, што могуць сабе дазволіць журналісты ў друку. Тэле- і радыёрэпарцёр працуюць у пастаянным напружанні, паколькі трэба “трымаць” эфір, падаграваць цікавасць, прыцягваць увагу гледача ўсё новымі дэталямі. Калі інтэрв’юяваны, напрыклад, “здранцвее” ад спалоху ці збянтэжанасці, рэпарцёр павінен знайсці выхад з гэтай сітуацыі, выводзячы яго з здранцвення дадатковымі пытаннямі, падбадзёрваючымі рэплікамі [19, c.276].

Неабходна адзначыць, як жа праходзіць падрыхтоўка да эфіру. Даўно стала аксіёмай правіла, што да інтэрв’ю трэба рыхтавацца. У эфіры інтэрв’ю пацерпіць яшчэ больш у тым выпадку, калі журналіст гэтым занядбаў. Гэта заўважыць не толькі госць у студыі, але і мільёны слухачоў або гледачоў. Рыхтуючыся да эфіру, варта памятаць, што яны могуць не ведаць і некаторых імёнаў, і перадгісторыі падзеі. У выніку інфармацыя можа быць

РАЗДЗЕЛ 2. ПРАКТЫЧНАЯ ДСЛЕДАВАННЕ МОЎНА-СТЫЛІСТЫЧНАГА АСПЕКТА ТЭЛЕІНТЭРВ’Ю

2.1 Месца жанра інтэрв’ю на беларускім тэлебачанні

Як намі было вызначана крыху раней, інтэрв’ю з’ўляецца аднім з набольш значных жанраў на тэлебачанні, бо празж яго магчыма вызначыць разнастайныя аспекты па канкрэтнаму пытанню.

Тэлебачанне ў Рэспубліке Беларусь прадстаўлена як эфірнымі, так і кабельнымі тэлеканаламі. Кабельныя сеткі напаўняюць кантэнт з дапамогай прыёму спадарожнікавага і эфірнага тэлебачання, а таксама з дапамогай IPTV [25, c.203].

Агульнарэспубліканскія тэлевізійные кампаніі:

1) Нацыянальная дзяржаўная тэлерадыёкампанія Рэспублікі Беларусь: Акрамя таго, нацыянальная дзяржаўная тэлерадыёкампанія забяспечвае дзейнасць пяці абласных тэлерадыёкампаній.

Арыентыровачная колькасць супрацоўнікаў (разам са штатам тэхнічнага персаналу) — каля 1500 чалавек.

2) ЗАТ “Другі нацыянальны тэлеканал”:

Кабельнае тэлебачанне даступна ў многіх гарадах Рэспублікі Беларусь, і налічвае каля 100 трансліруюцца каналаў. Гэта беларускія тэлеканалы: Першы тэлеканал, тэлеканал ЛАД, тэлеканал ОНТ (Агульнанацыянальнае тэлебачанне Беларусі), НТВ-Беларусь, РТР-Беларусь. Існуе таксама мясцовае тэлебачанне — у абласных і ў многіх раённых гарадах.

Акрамя беларускіх прадстаўлены тэлеканалы Расійскай Федэрацыі ў асноўнай масе тэматычныя [10, c.33].

На ўсіх вышэйпералічаных каналах існуюць тэлеперадачы, вядучыя якіх перыядычна і рэгулярна праводзяць розныя віды інтэрвъю. Часцей за ўсё мы можам назіраць іх у студыі, аднак таксама вядомыя перадачы, у эфіры якіх прадстаўлена, як журналісты праводзяць інтэрв’ю (напрыклад, інтэрвъю-анкетаванне) па-за студыяй [5, c.211].

У розных навінавых тэлеперадачах мы можам бачыць, як карэспандэнт інтэрв’юіруе людзей па якому-небудзь пытанню. Часцей за ўсё ў навінавых тэлеперадачах падобныя інтэрв’ю праходзяць у форме інтэрв'ю-анкетавання. Акрамя гэтага, па асабліва важных пытаннях могуць інтэрв’юравацца больш падрабязна госці студыі, якія маюць кампетэнцыю ў тым ці іншым пытанні. Часцей за ўсё такія інтэрв’ю з’яўляюцца інфармацыйнымі, так як у навінавых перадачах асноўнай камунікатыўнай задачай з’яўляецца як мага больш

ЗАКЛЮЧЭННЕ

У ходзе правядзення даследавання намі было адзначана, што тэлевізійнае інтэрв’ю ўяўляе сабой адмысловы жанр. Яно з’яўляецца досыць складаным для рэалізацыі нават для прафесійных журналістаў, а таму не кожны можа ўзяцца за яго ажыццяўленне. Па гэтай прычыне часцей на тэлебачанні мы бачым якія-небудзь сюжэтныя альбо проста інфармацыйныя матэрыялы, чым такую форму гутаркі.

Таксама намі былі разгледжаны розныя падыходы да класіфікаціі інтэрв’ю як жанру. Намі было высветлена, што найбольш папулярная і распаўсюджаная класіфікацыя грунтуецца на задачы, якую ставіць перад сабой журналіст перад непасрэдным правядзеннем інтэрв’ю. Таксама неабходна адзначыць, што на сённяшні дзень у сферы тэлебачання адбываюцца пастаянныя перамены, а таму жанр інтэрв’ю пастаянна папаўняецца новымі відамі.

Пасля мы разгледзелі асноўныя віды пытанняў, класіфікаваныя па якасці і колькасці інфармацыі, на якую яны накіраваныя.

У практычная частцы нашага даследавання намі былі разгледжаны галоўныя тэлеперадачы Белтэлерадыекампаніі, якія маюць у сваім эфіры жанр інтэрв’ю. Як мы можам адзначыць, кожны з каналаў, на якім транслюецца тая ці іншая перадача, мае пэўную накіраванасць і мэтавую аўдыторыю. Таксама кожная з перадач мае ўласны фармат і змест. Усё гэта ў сукупнасці значна вызначае моўна-стылістычны аспект жанру інтэрв’ю ў канкрэтнай тэлеперадачы.

Таксама намі быў ажыццяўлен аналіз другога інтэрв’ю. Ен дазволіў нам пацвердзіць здагадку аб тым, што моўныя і стылістычныя асаблівасці інтэрв’ю на тэлебачанні шматаспектны, і шмат у чым яны залежаць ад таго, у якой абстаноўцы яно адбываецца, хто ўдзельнічае ў ім, кака тэма абмяркоўваецца, які фармат інтэрв’ю і многімі іншымі фактарамі.